ચૈત્ર નવરાત્રી 2023 : પાકિસ્તાન સહિત વિશ્વભરમાં અન્ય દેશમાં શક્તિપીઠ

ભારતની ઓળખ સૌથી જૂની સંસ્કૃતિ અને સભ્યતા તરીકે થાય છે. તમે અહીંની વિવિધતા વિશે વાત કરો કે તેના સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસ વિશે. એ વાત તો જગજાહેર છે કે ભારતની સંસ્કૃતિ વિશ્વમાં સૌથી જૂની છે, જે હિમાલયના બરફથી દક્ષિણના શ્રીલંકા સુધી, પશ્ચિમ રણથી ભેજવાળા ડેલ્ટાથી પૂર્વ તરફ ફેલાયેલી છે. એટલું જ નહીં ભારતમાં એવા ઘણા મંદિરો છે જે દુનિયાભરમાં પ્રખ્યાત છે. સાથે જ ભારતમાં દેવીના અનેક પ્રસિદ્ધ શક્તિપીઠ ો છે. પરંતુ તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે ભારત ઉપરાંત વિશ્વના અન્ય ચાર દેશોમાં દેવીની શક્તિપીઠ છે.

બલુચિસ્તાનમાં હિંગલાજ મંદિર

પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાનમાં સ્થિત આ પવિત્ર મંદિરને હિંગળાજ માતાના મંદિર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર જ્યારે ભગવાન શિવે માતા સાતિના મૃતદેહને પોતાના હાથમાં લઈ લીધો ત્યારે વિષ્ણુ ભગવાને સતિ માતાનું માથું કાપવા માટે ચક્ર ફેંક્યું હતું. ચક્ર સીધું ગયું અને સતિની માતાનું માથું કાપી નાખ્યું. કાપ્યા પછી માતા સતિનું માથું સીધું આવ્યું અને પૃથ્વી પર પડી ગયું. કહેવાય છે કે આ સ્થળે માતાનું માથું પૃથ્વી પર પડ્યું હતું. બાદમાં તે હિંગળાજ માતાના મંદિર તરીકે જાણીતું બન્યું.

શ્રીલંકામાં ઇન્દ્રાક્ષી અથવા લંકા શક્તિપીઠ

શ્રીલંકાના જાફનામાં નાલ્લુર ખાતે આવેલું આ મંદિર અહીં દેવી સાટીના પગની ઘૂંટી સાથે પડ્યું હોવાનું મનાય છે. અહીંની શક્તિને ઇન્દ્રક્ષી કહેવામાં આવે છે. એટલા માટે આ શક્તિપીઠને ઇન્દ્રાક્ષ શક્તિપીઠ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે ભગવાન રામ અને દેવરાજ ઇન્દ્રપણ અહીં દેવીની પૂજા કરતા હતા. ભગવાન રામ સામે લડી રહેલા રાવણે પણ આ મંદિરમાં શક્તિ પૂજા કરી હતી.

તિબેટના માનસ શક્તિપીઠ

એવું માનવામાં આવે છે કે માતા સતીની ડાબી હથેળી આ સ્થળે પડી હતી. માનસરોવરના કિનારે નિર્મિત આ શક્તિપીઠ ને ખૂબ અસરકારક માનવામાં આવે છે. માત્ર નવરાત્રિ જ નહીં, પરંતુ દેશભરમાંથી ભક્તો આ મંદિરમાં દર્શન માટે આવે છે. અમને કહો કે તિબેટના ધર્મગ્રંથ ‘કાંગરી કર્ચક’માં માનસરોવરની દેવી ‘ડોર્જે ફાંગમો’ના નિવાસસ્થાનનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.

નેપાળમાં બે શક્તિપીઠ

નેપાળમાં ગાંડકી શક્તિપીઠ અહીં પડી હોવાનું મનાય છે. આ ઉપરાંત બીજી શક્તિપીઠ સુપાતિનાથ મંદિર નજીક બગમતી નદીના કિનારે છે. તેને ગુજયેશ્વરી મંદિર પીઠ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે દેવી સતીના બંને ઘૂંટણ અહીં પડ્યા હતા. અહીંની શક્તિને મહાશિરા કહેવામાં આવે છે.